Đặng Văn Lâm - Chủ nghĩa Xã hội–Dân chủ và Chủ nghĩa cộng sản Châu Âu là gì?

Ngày 15/5/2015, ông Lê Công Giàu viết thư kiến nghị với ĐCSVN chọn đường lối phát triển của các nước Bắc Âu theo chủ nghĩa Xã hội - Dân chủ, đã có mô hình thành công như Thụy Điển.

Ngày 10/2/2013, ĐCS Pháp đã bỏ biểu tượng búa liềm trên thẻ đảng và thay vào đó hình ngôi sao 5 cánh của phe cánh tả Châu Âu, còn gọi là chủ nghĩa cộng sản Châu Âu (Eurocommunism).

Vậy chủ nghĩa Xã hội - Dân chủ và chủ nghĩa cộng sản Châu Âu là gì?

Xin giới thiệu một vài nét:

* Về chủ nghĩa Xã hội – Dân chủ và mô hình Thụy Điển:

Dân chủ xã hội là một hệ tư tưởng chính trị thuộc cánh tả và thiên tả, xuất hiện từ cuối thế kỷ 19. Dân chủ xã hội được xem là hệ tư tưởng chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa nhân đạo và chủ nghĩa tự do.

Khác với chủ nghĩa xã hội của Mác và Lenin, có mục đích triệt để thay thế chủ nghĩa tư bản, phong trào dân chủ xã hội ở các nước tư bản phát triển như Anh, Pháp, Đức, Áo, Úc, Thụy Điển... hướng đến cải tạo chủ nghĩa tư bản một cách hòa bình, thông qua tiến hóa xã hội, thông qua sự điều hành của nhà nước, nhằm làm giảm dần những bất công do hệ thống thị trường tư bản chủ nghĩa gây ra, trong đó có mô hình Thụy Điển là một ví dụ.

Thụy Điển có nền kinh tế phát triển. Theo số liệu công bố năm 2013, GDP bình quân đầu người của Thụy Điển là 36.600 USD (trong khi đó của Mỹ là 46.400 USD). Từ nhiều năm, dư luận thế giới đánh giá Thụy Điển là mẫu mực của chế độ dân chủ xã hội. Ở Thụy Điển, các thành tựu kinh tế kết hợp hài hòa với tự do và bình đẳng xã hội. Vai trò nhà nước phúc lợi của Thụy Điển tiêu biểu cho hệ thống dân chủ xã hội. Thụy Điển cho rằng thị trường chỉ có giới hạn chứ không quá đề cao vai trò của thị trường đến mức đồng nhất thị trường với chủ nghĩa tư bản. Thụy Điển chọn giải pháp dung hòa giữa 2 khuynh hướng đối nghịch nhau là chủ nghĩa xã hội Mác Lenin và chủ nghĩa tư bản, để giải đáp cho bài toán kinh tế chính trị của đất nước. Cũng vì thế, có người gọi là con đường thứ ba.

Ở Thụy Điển, phần lớn các phương tiện sản xuất thuộc tư nhân. Động lực chính của nền kinh tế là cơ cấu thị trường. Nhà nước Thụy Điển không làm công cụ chuyên chính của một giai cấp nào, cũng không chỉ huy nền kinh tế, mà đóng vai trò trọng tài xã hội, điều tiết nền kinh tế. Việc cai trị của nhà nước dựa nguyên tắc chia sẻ quyền lực. Nhà nước Thụy Điển hình thành trên cơ sở đa đảng, thừa nhận sự khác biệt và tồn tại của mọi giai cấp, thực hiện vai trò trọng tài, hóa giải những đối kháng về quyền lợi của các giai cấp và các thành phần xã hội, nhằm phục vụ sự tồn tại và lợi ích chung của cộng đồng quốc gia.

Trong hơn 70 năm vừa qua, Thụy Điển là một trong số những quốc gia có vị trí cao nhất trên thế giới, trong tất cả các bảng xếp hạng, kinh tế, an ninh, nhân quyền, bình đẳng, mức độ trong sạch của chính quyền, tỉ lệ tội phạm thấp.

Ông Trương Tấn Sang, chủ tịch nước CHXHCNVN đã sang thăm và khảo sát chế độ chính trị của Thụy Điển. ĐCSVN chê Chủ nghĩa tư bản tuy chưa chết nhưng đang rẫy chết. Hệ thống xã hội chủ nghĩa thì đã chết hàng loạt, chỉ còn vài nước XHCN trá hình. Chẳng lẽ ĐCSVN chê nốt chủ nghĩa Xã hội - Dân chủ và mô hình Thụy Điển?

* Về chủ nghĩa cộng sản Châu Âu (Eurocommunism):

Eurocommunism là tên gọi một số Đảng cộng sản tại các nước tư bản phát triển ở Châu Âu, chủ yếu xuất hiện từ sau Thế chiến thứ hai, sau khi Đại hội ĐCS Liên Xô lần thứ 20 tố cáo và phê phán tội ác của nhà độc tài Stalin, đầu tiên từ ĐCS Italia, ĐCS Pháp, ĐCS Tây Ban Nha. Đến nay thì hầu hết các Đảng cộng sản ở Tây Âu, các Đảng cộng sản ở các nước tư bản phát triển (và Nhật Bản) đều theo trào lưu Eurocommunism.

Có 2 nguyên nhân chính hình thành chủ nghĩa cộng sản Eurocommunism:

1 - Chủ nghĩa tư bản đã có những thay đổi lớn so với thời đại Karl Marx và Lenin sống ở cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Đã có các cơ cấu dân sự để giải quyết các mâu thuẫn xã hội một cách chấp nhận được, không cần bạo lực đổ máu và đổ vỡ, nhất là sau khi Tuyên ngôn Đảng cộng sản của Marx và Engels đã bị chính thực tiễn phủ định tại Liên Xô và hệ thống các nước XHCN Đông Âu.

2 - Trình độ văn hóa, học thức, lợi ích do các chính sách và quỹ an sinh ở các nước tư bản đem lại, mức sống của người dân ở các nước tư bản đó đã được nâng cao, làm mất đi tính hấp dẫn của lý luận Marx và Lenin về chủ nghĩa cộng sản đối với đại đa số dân chúng ở các nước tư bản phát triển.

Eurocommunism còn được gọi là chủ nghĩa cộng sản nhân đạo. Chủ nghĩa cộng sản Eurocommunism phủ nhận sự biến đổi xã hội bằng “đột biến cách mạng“ (revolution) mà thay vào đó bằng “tiến hóa“ (evolution) .

Từ nhũng bài học rút ra được về hậu quả của sự thực hành chuyên chính vô sản và xây dựng kinh tế ở Liên Xô và ở hệ thống XHCN Đông Âu đã sụp đổ, chủ nghĩa cộng sản Eurocommunism từ bỏ biện pháp đấu tranh bằng bạo lực, kêu gọi không dùng bạo lực giải quyết các mâu thuẫn chính trị - xã hội, ủng hộ tinh thần và bằng biện pháp hòa bình các công cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa và các dân tộc bị áp bức, kêu gọi lập lại trật tự thế giới công bằng cho các dân tộc. Lập trường của các Đảng cộng sản Eurocommunism không khác biệt nhiều so với lập trường của các phong trào dân chủ xã hội./.

Đặng Văn Lâm

(Dân Luận)

Xem bài viết trên phiên bản di động